PANTUN

Pantun merupakan satu puisi Melayu sejati. Pantun terpendek terdiri daripada dua baris yang mempunyai ikatan berirama dan mempunyai sebutan yang sama dihujungnya. 


Baris-baris ini pula boleh dikumpulkan menjadi empat, enam ataupun lapan baris. Jarang terdapat pantun yang melebihi lapan baris dan pada kebiasaannya pantun terdiri daripada empat barisan.


Pantun terbahagi kepada dua bahagian sama banyak rangkapnya, iaitu bahagian pembayang dan diikuti pula dengan maksud pantun. 


Bahagian pembayang bagi pantun empat kerat terdiri daripada dua ayat pembayang dan dua ayat maksud, dan bagi pembayang pantun lapan kerat adalah empat ayat pembayang dan empat ayat maksud dan demikianlah seterusnya.

Contoh:-


Pantun Sirih Pinang
Sirih junjung sirih pinang

Sirih kami susun bertingkat
Adat dijunjung pusaka dikenang
Bangsa berbudi hidup muafakat

Sirih junjung sirih pinang
Sirih kuning diberi nama
Adat dijunjung pusaka dikenang
Hidup berbudi muafakat bersama

Sirih kuning sirih dara
Sirih tanya berserta cincin
Hidup beradat aman sejahtera
Budaya lama tetap terjamin

Sirih kuning diberi nama
Sirih tanya berserta cincin
Hidup berunding muafakat bersama
Bangsa mulia budaya dijamin

Orang Jawa turun ke dusun
Singgah sejenak di pinggir kota
Kami bawa sirih tersusun
Sudilah sepiak pembuka kata

Pantun Agama

Dia membuat sebilah pedang,
Disimpan gula dengan sirih;
Sudah ada Nabi Adam,
Ada pula Nabi Idris.

Dua belas bintang di langit,
Bintang di raja dari Melaka;
Kata tuan pinang bersisit,
Kapur bercampur air mata.

Hanyut pinang dari hulu,
Pinang berisi madu lebah;
Bila terkenang zaman dahulu,
Rindu sekarang menggigit lidah.

Hilir rakit sungai sempit,
Anak raja turun menuba;
Hulur sirih jari dipicit,
Itulah tempat muda mencuba.

Kalau nak tau ara berbunga,
Sirih kuning di celah lantai;
Kalau nak tau syurga dunia,
Putih kuning panjang lampai.

Kalau tak boleh sirih Cina,
Sirih di darat ku ambil juga;
Jika tak boleh atas dunia,
Di dalam akhirat ku ambil juga.

Kalau tuan mengasah kapak,
Ngasah mari sepagi hari;
Saya bawa sirih setepak,
Untuk saya ganti diri.

TATABAHASA BAHASA MELAYU

Hai pembaca yang budiman! Harini saya nak berkongsi mengenai tatabahasa bahasa melayu. 


Secara umumnya, tatabahasa bahasa Melayu mencakupi dua bidang:

• Morfologi: kajian tentang kata dan pembentukan kata, kelas kata dan imbuhan.
• Sintaksis: kajian tentang pembentukan ayat.

Morfem

1.       Morfem ialah unit terkecil yang menjadi unsur perkaaan.

2.       Sekiranya kata tidak boleh dipecahkan kepada unit bermakna atau nahu yang lebih kecil, maka kata-kata ini erdirid aripada satu unit atau satu morfem. Misalnya minum.

3.       Minum tidak akan berfungsi dan memberi makna jika dipecahkan kepada mi dan num

4.       Sebaliknya, kata diminum boleh dipecahkan kepada dua morfem, iaitu di dan minum.

5.       Kesimpulannya, perkataan boleh terdiri daripada beberapa morfem.

Morfem dapat dibahagikan kepada dua jenis seperti berikut:

 

Morfem bebas	Morfem terikat/imbuhan
1.       Dapat berdiri sendiri, misalnya,minum, cuti, sekolah, periksa 2.       mempunyai makna sendiri	1.       Bentuk imbuhan, misalnya, mem, per, kan, ber 2.       Tidak mempunyai makna, tapi mempunyai fungsi tatabahasa atau nahu. Boleh mengubah makna sesuatu kata, dan seterusnya makna ayat.

Morfem terikat/imbuhan

Sisipan. Diselit di antara unsur unsur kata dasar. Misalnya telapak (tapak)

Awalan. Ditambah pada bahagian depan kata dasar. Misalnya membaca, menghafal.

Akhiran. Ditambah pada bahagian belakang kata dasar. Misalnya perkataan "undian, minuman"

Apitan. Ditambahkan serentak pada awalan dan akhiran kata dasar. Misalnya, imbuhan per....an dalam permainan.

Proses terbentuknya ayat bermula daripada morfem

MORFEM --> PERKATAAN --> FRASA --> KLAUSA --> AYAT

SINTAKSIS

Sintaksis merupakan satu cabang ilmu bahasa yang mengkaji bentuk, struktur, dan binaan atau konstruksi ayat. Sintaksis bukan sahaja mengkaji proses pembinaan ayat tetapi juga hukum-hukum yang menentukan bagaimana perkataan disusun dalam ayat.

Ayat

Untuk rencana lanjutan, lihat Jenis Jenis Ayat

Ayat ialah binaan yang terdiri daripada unsur ayat, iaitu unit-unit yang membentuk ayat.

Contoh: Ahmad sedang membuat kerja rumah.

Contoh ayat di atas terdiri daripada dua bahagian iaitu 

(i)     Ahmad sedang dan bahagian 

(ii)   membuat kerja rumah. 

Bahagian subjek dan predikat, merupakan bahagian utama yang membentuk klausa atau ayat bahasa Melayu. 

Subjek dan prediket pula mempunyai unsur-unsur, iaitu sama ada frasa nama (FN), frasa kerja (FK), frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS).

Subjek Ayat	Predikat Ayat	Frasa Subjek	Frasa Predikat	Rumus Pola Ayat
Ahmad	mengulangkaji tatabahasa	Frasa Nama	Frasa Kerja	FN + FN
Cikgu	ke sekolah	Frasa Nama	Frasa Sendi Nama	FN + FS
Fatimah	amat rajin	Frasa Nama	Frasa Adjektif	FN + FA
Ah Chong	seorang usahawan	Frasa Nama	Frasa Nama	FN + FN

Frasa

Frasa ialah satu binaan atau unsur ayat yang terdiri daripada sekurang-kurangnya dua perkataan atau jika terdiri daripada satu perkataan, ia berpotensi untuk diperluas menjadi dua perkataan atau lebih. Frasa tidak boleh dipecahkan kepada subjek dan predikat.

Seperti yang diterangkan di atas, ada empat jenis frasa iaitu FN, FK, FA dan FS. Menurut binaannya, frasa dapat dibahagikan kepada dua jenis iaitu frasa endosentrik dan frasa eksosentrik. 

Frasa endosentrik ialah frasa yang mengandungi satu unsur inti. Unsur inti ini mewakili seluruh frasa berkenaan. Frasa dinamakan mengikut unsur inti ini. FN, FK dan FS ialah frasa endosentrik. Ini kerana kata nama, kata kerja, dan kata adjektif boleh menjadi unsur inti setiap frasa itu.

Contohnya: sepasang mata biru (FN. Inti frasa ini ialah mata, jenis kata nama)

Manakala frasa eksosentrik ialah frasa sendi nama yang tidak mempunyai unsur inti contohnya ke tandas dan di sekolah . Kewujudan sendi nama di bergantung pada sekolah dan ke kepada tandas. Oleh itu, frasa jenis ini dikatakan frasa eksosentrik kerana pusatnya bergantung pada suatu unsur luaran.

Binaan Ayat

• Bahagian subjek dan bahagian predikat merupakan bahagian utama yang membentuk klausa atau ayat dalam Bahasa Melayu. Subjek dan predikat mempunyai unsur-unsur.
• Perhatikan contoh di bawah:

Subjek		Subjek
Bah. Ayat	Unsur	Bah. Ayat	Unsur
Ah Tian		guru senaman
Tipah		membeli gula
Suara ketua pengawas itu		serak-serak basah
Munainady		menoreh getah

• Jadual di atas menunjukkan rumus binaan ayat yang mudah. Bahasa subjek dibina oleh frasa nama dan predikat dibina sama ada oleh frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif dan frasa sendi nama.

Ayat Dasar dan Ayat Terbitan

• Perhatikan ayat berikut:

Pelajar itu membaca buku.

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku).

• Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain.
• Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut:

Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar

• Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri.
• Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS)
• Lihat contoh berikut:

Subjek Ayat	Predikat Ayat	Frasa Subjek	Frasa Predikat	Rumus Pola Ayat
Jamilah	pengurus sumber manusia	Frasa Nama	Frasa Nama	FN+FN
Atan	budak pandai	Frasa Nama	Frasa Adjektif	FN+FA

TEKNIK MENJAWAB PENULISAN BAHAGIAN C

Hari ini, saya ingin kongsikan teknik menjawab penulisan bahagian C. 

Sebelum saya kongsikan lebih jauh lagi, kita haruslah mengetahui format bahagian C ini.

Format Bahagian C

1. Dalam bahagian ini pelajar akan diberikan sebuah petikan fakta, cerita, dialog atau pun puisi (sastera atau bukan sastera). Bahagian ini tiada pilihan soalan dan wajib dijawab.

2. Pelajar dikehendaki membuat ulasan mengenai petikan yang diberi berdasarkan arahan yang diberikan.

3. Jawapan yang diberikan mestilah di dalam satu perenggan sahaja.

4. Maksima 50 patah perkataan sahaja.

5. Cadangan masa menjawab ialah 20 minit dan markah yang diberikan ialah 20 markah.

Berikut ialah beberapa teknik sebelum, semasa dan selepas menjawab bahagian C.

Sebelum Menjawab

1. Baca dan fahami arahan soalan.

2. Fahami kata kunci yang diberi sama ada meminta menulis tentang

     a) nilai murni,

     b) amalan baik,

     c) pengajaran atau seumpamanya.

3. Baca petikan atau puisi yang diberi secara keseluruhan dan cuba faham isi kandungannya.

4. Baca petikan atau puisi yang diberi sekali lagi secara ayat demi ayat dan gariskan perkataan, frasa / rangkaikata yang mempunyai nilai-nilai murni, pengajaran atau sebagainya mengikut arahan soalan.

5. Jika terdapat nilai yang negatif, jadikan nilai itu kepada positif. 

( Contoh: bangun lewat - bangun awal / malas ke sekolah - rajin ke sekolah)

Semasa Menjawab

1. Berpandukan nilai-nilai murni/pengajaran yang telah dicatat, tulis jawapan dengan menggunakan ayat sendiri dan cuba gunakan penanda wacana yang sesuai untuk membina ayat yang gramatis.

2. Pengajaran/nilai murni yang ditulis hendaklah disertai contoh-contoh dalam petikan.

3. Hanya contoh yang terdapat dalam petikan sahaja diterima.

4. Ulasan hendaklah tulis dalam satu perenggan sahaja.

5. Elakkan / jangan menyalin semula nilai murni/pengajaran atau petikan kerana ini menyebabkan aras penskoran akan turun.

6. Peribahasa atau kata hikmat tidak perlu dimasukkan.

7. Ulasan tidak perlu terlalu panjang. Satu nilai memadailah dengan satu ayat  (8-12 patah perkataan)

Selepas Menjawab

1. Baca semula keseluruhan jawapan dan semak 5 aspek kesalahan bahasa dari segi perbendaharaan kata, struktur ayat, imbuhan, ejaan dan tanda baca.

2. Pastikan tiada idea / isi yang tertinggal. Lima idea/isi/nilai murni/pengajaran mesti dikemukakan.

3. Baiki tulisan/perkataan yang tidak jelas.

4. Jangan mencatat di ruangan jawapan.

Malangnya, kebanyakan pelajar melakukan kesalahan berikut:

1- Tidak memahami kehendak soalan.

2- Menyalin semula ayat berdasarkan petikan.

3- Tidak dapat mengenal pasti nilai-nilai murni.

4- Mengulas cerita yang diberikan, tetapi tidak memberi ulasan mengenai nilai-nilai murni.

5- Memberikan nilai-nilai murni yang tidak berkaitan dengan petikan (pelajar memberikan nilai-nilai murni yang dihafal/diketahui sahaja).

6- Banyak kesalahan dalam aspek bahasa.